ANG AKON MGA HANDUMANAN KAY MAMA PACING

ANG AKON MGA HANDUMANAN KAY MAMA PACING

May mga tawo nga ang ila kabuhi dapat naton dumdumon, indi tungod kay nangin bantog sila, kundi tungod sa mga maayo nga prinsipyo kag mga leksyon nga ila hilum nga gintudlo sa ila mga kabataan.

Ang akon iloy, si Paz Barrido Balleza Katague, isa sa amo sina nga mga tawo.

Sa sulod sang madamo nga tuig, nakasulat na ako sing pila ka beses nahanungod sa akon iloy sa akon mga blog. Nakasulat ako parte sa iya pagkamainantuson kag pagtipid, sa iya talagsaon nga abilidad sa pagkwenta sang mga numero sa iya ulo, sa iya pamilya kag kaliwatan, sa iya pagkamanggihatagon, kag sa madamo nga mga leksyon nga iya gintudlo sa akon sang bata pa ako sa Iloilo.

Apang samtang nagakatigulang ako, nagabag-o man ang akon pagtan-aw sa iya kabuhi.

Samtang nagadugang ang akon edad, mas labi ko nga ginakilala kag ginapabaloran ang klase sang babayi nga nangin akon iloy.

Ang Akon mga Handumanan Sang Bata Pa Ako

Madumduman ko si Mama Pacing bilang isa ka mahilum kag indi mahambalon nga babayi. Indi siya pareho kay Papa nga mas palahambal kag mas ekspresibo.

Wala siya nagapangita sang atensyon kag wala man siya nagahambal sa mga tawo kon daw ano siya kaimportante.

Apang bisan bata pa ako, may isa ka butang sa iya nga daku gid ang akon paghanga—ang iya talagsaon nga kaalam sa mga numero.

Bisan wala niya natapos ang high school, makahimo siya sang pagdugang, pagbuhin kag pagparami sang mga numero sa iya ulo sing tama ka dasig.

May isa ka hitabo nga hasta subong klaro pa gid sa akon hunahuna.

May nagkadto sa amon balay nga manugbaligya sang mga produkto halin sa uma. Ginhambalan niya si Mama sang presyo: tatlo ka bilog sa isa ka peso.

Wala pa gani makalawig, nakakwenta na dayon si Mama kag nagsiling:

“Ari ang walo ka pesos. Hatagi ako sang duha ka dosena.”

Natingala gid ako.

Sa sulod lang sang pila ka segundo, nakwenta na niya sa iya ulo ang kinahanglan nga kadamuon kag presyo.

Subong, kon ginabalikan ko ini nga handumanan, narealisar ko nga may praktikal nga kaalam si Mama nga indi kinahanglan sang kolehiyo agod mangin maalam.

Nahangpan niya ang mga numero.

Nahangpan niya ang bili sang kwarta.

Kag labaw sa tanan, nahangpan niya ang tinuod nga bili sang mga butang sa kabuhi.

Ang Leksyon Sang Pagtipid

Siguro ang isa sa pinakam importante nga leksyon nga gintudlo sa akon ni Mama Pacing amo ang pagtipid.

Matuod gid siya sa pagtipon kag pag-save para sa palaabuton. Ginahatag niya daku nga importansya ang indi pag-usik sang kwarta kag mga butang nga ara sa amon.

Madumduman ko man nga indi gid siya magbilin sang pagkaon sa iya plato.

Silingon niya kami:

“Kon indi ninyo pag-ubuson ang inyo pagkaon, pagasilutan kamo sang Dios.”

Bata pa ako sadto kag basi wala ko pa gid nahangpan sing maayo ang kahulugan sang iya mga pulong.

Apang ang leksyon nagpabilin sa akon.

Hasta subong, mabudlay pa gid para sa akon nga magbilin sang pagkaon sa akon plato.

Apang subong nahangpan ko nga indi lamang pagkaon ang iya ginatudlo sa amon nga indi pag-usikan.

Indi pag-usikan ang pagkaon. Indi pag-usikan ang kwarta. Indi pag-usikan ang mga kahigayunan.

Kag labi sa tanan, indi pag-isipon nga permanente lang ang tanan nga grasya nga aton nabaton.

Amo ini ang mga leksyon nga nag-upod sa akon halin sang bata pa ako, kag nagpabilin sa akon sa malapit na isa ka siglo sang akon kabuhi.

Ang Akon Mama Pacing

Sang bata pa ako, ang akon pagkilala kay Mama Pacing amo lamang nga isa siya ka istrikto kag mapinanggaon sa pagtipid nga iloy.

Apang sang nagdaku na ako, kag nag-agi man sa akon kaugalingon nga mga kabudlayan kag responsibilidad, mas nahangpan ko ang iya kabuhi.

Nakita ko nga sa likod sang iya pagkamahipos kag pagkamapisan, yara ang isa ka babayi nga may daku nga kaalam, disiplina, pagkamanggihatagon kag paghigugma sa iya pamilya.

Madumduman ko siya nga nagapungko sa amon balay.

Madumduman ko siya nga nagakuwenta sang mga numero sa iya ulo.

Madumduman ko ang iya pagpamilit nga ubuson namon ang pagkaon sa amon mga plato.

Madumduman ko ang iya paghalong sa kwarta kag ang iya paghunahuna para sa palaabuton.

Kag labaw sa tanan, madumduman ko ang iya mga leksyon.

Amo ini ang isa sa mga misteryo sang handumanan.

Ang isa ka tawo mahimo nga dugay na nga wala sa aton, apang ang pila ka handumanan parte sa iya nagpabilin nga daw bag-o pa gihapon.

Si Mama Pacing nagtaliwan na sang 1988, pero asta subong yara pa siya sa akon mga handumanan.

Kag samtang nagalabay ang mga tuig, mas labi ko nga ginakabig ang iya mga leksyon bilang isa sa pinakadaku nga bahandi nga iya ginbilin sa akon.

ANG AKON KATAPUSAN NGA PAGPASIDUNGOG KAY MAMA PACING

Sa akon edad nga 91 anyos, mas labi ko subong nga nahangpan kon daw ano kadaku ang papel sang akon iloy sa paghulma sang akon kabuhi.

Si Mama Pacing indi isa ka bantog nga tawo. Wala siya nangin politiko, propesor, negosyante, ukon isa ka tawo nga makita sa mga balita. Isa lamang siya ka ordinaryo nga iloy nga nagkabuhi sing simple kag mapainubuson.

Apang para sa akon, siya isa ka talagsaon nga babayi.

Ang iya pagkamatinud-anon, pagkamapisan, pagtipid, pagkamainantuson kag paghigugma sa iya pamilya amo ang mga prinsipyo nga iya ginbilin sa akon.

Sang bata pa ako, basi wala ko ini nahangpan sing maayo. Para sa akon, si Mama amo lang ang akon iloy—ang babayi nga nagaatipan sa amon, nagatudlo sa amon kon ano ang husto kag sala, kag nagapadayon sa iya adlaw-adlaw nga mga buluhaton.

Apang subong nga tigulang na ako, kon magbalik-tan-aw ako sa akon kabuhi, makita ko nga madamo gid sa akon mga ginapatihan kag ginahimo subong ang naghalin sa iya.

Gintudluan niya ako nga magtipid.

Gintudluan niya ako nga indi mag-usik.

Gintudluan niya ako nga pabaloran ang pagkaon, kwarta kag mga butang nga aton nabaton.

Kag labaw sa tanan, gintudluan niya ako nga pabaloran ang pamilya.

Wala niya kinahanglan maghimo sang mga daku nga hambal agod matudluan ako. Ang iya mismo kabuhi amo ang iya pinakadaku nga leksyon.

Si Mama Pacing nagtaliwan na sang 1988. Madamo na gid nga tuig ang nagligad halin sang iya pagkadula sa amon.

Apang ang kamatayon indi makakuha sang mga handumanan.

Indi man sini makakuha sang mga leksyon nga iya gintudlo.

Kag indi gid sini makakuha sang paghigugma sang isa ka anak sa iya iloy.

Sa tagsa ka tion nga madumduman ko siya, daw nagabalik ako sa akon pagkabata sa Iloilo.

Madumduman ko ang iya tingog.

Madumduman ko ang iya mga pulong.

Madumduman ko ang iya pagtipid.

Madumduman ko ang iya pagkwenta sang mga numero sa iya ulo.

Kag madumduman ko ang isa ka iloy nga, sa iya kaugalingon nga simple nga paagi, nagtinguha nga mahatagan ang iya mga kabataan sang mas maayo nga kabuhi.

Subong, kon may isa lang ako ka butang nga gusto ihambal sa iya, amo ini:

“Mama, salamat.”

Salamat sa imo paghigugma.

Salamat sa imo mga sakripisyo.

Salamat sa mga leksyon nga wala ko dayon nahangpan sang bata pa ako, pero ginpabaloran ko gid sang nagdaku na ako.

Salamat sa imo pagkahimong akon iloy.

Kag kon may ara man ako sang bisan ano nga maayo nga nahimo sa akon kabuhi, kabahin ka sina, Mama.

Kay antes ako nangin estudyante, siyentista, propesor, FDA reviewer, Amerikano, bana, amay, lolo kag apo sa tuhod, una anay ako nga nangin imo anak.

Kag amo ina ang isa sa pinakadaku nga dungog sang akon kabuhi.

Mama Pacing, ang imo kabuhi natapos na madugay na nga panahon ang nagligad.

Apang ang imo istorya wala pa natapos.

Nagapadayon ini sa imo mga kabataan.

Nagapadayon ini sa imo mga apo.

Nagapadayon ini sa imo mga apo sa tuhod.

Kag nagapadayon ini sa akon.

Hasta sa katapusan sang akon kabuhi, ikaw magapabilin nga kabahin sang akon tagipusuon.

Palangga ta ikaw, Mama.

Salamat sa tanan.

Kag indi ka gid namon pagkalimtan.